DO WYKORZYSTANIA  W PRACACH

LICENCJACKICH, MAGISTERSKICH,

DOKTORSKICH…

Uwaga:  bardzo proszę o wypełnienie ankiety na temat wartości: 

https://goo.gl/JZdq9c

TEST ZDAŃ NIEDOKOŃCZONYCH DLA KIEROWCÓW

Cibor R., Korchut W.
(Wersja eksperymentalna)

Test Zdań Niedokończonych Dla Kierowców Cibora – Korchuta jest narzędziem do badania postaw osób prowadzących samochody.
Założeniem jest projekcyjny charakter zakończeń, wyzwalanych przez niski stopień ustrukturyzowania zdania (tylko początek). Zakończenie zdania pierwszą myślą skojarzoną z początkiem zdania odzwierciedla rzeczywisty (często nieświadomy) stosunek emocjonalny badanego do prezentowanych zjawisk (przedmiotów, osób) i informuje o jego ewentualnych reakcjach w określonych sytuacjach ruchu drogowego. Test ujmuje zatem dwa istotne składniki postawy:
– ustosunkowanie emocjonalne (czynnik emocjonalny);
– tendencję do określonych zachowań, reakcji wobec przedmiotu postawy (czynnik behawioralny).
Zakłada się, że podstawowa wiedza o zasadach ruchu drogowego i istocie zjawisk drogowych (czynnik poznawczy) jest u badanych na zbliżonym poziomie (posiadanie istotnych wiadomości wyniesionych z kursu na prawo jazdy, środków masowego przekazu i własnych lektur). W przyszłości można byłoby do badania kierowców włączyć narzędzie do badania wiedzy z zakresu szeroko pojętego ruchu drogowego i umiejętności logicznego rozwiązywania typowych problemów pojawiających się podczas prowadzenia samochodu (inteligencja drogowa?).

Prezentowany test składa się z 40 niedokończonych zdań, które można przypisać do następujących kategorii:
I. Ocena siebie jako kierowcy (2, 9, 17, 32).
II. Reakcje emocjonalne w czasie prowadzenia samochodu (4, 12, 19, 25, 27, 34, 40)
III. Stosunek do innych kierowców (3, 10, 18, 26, 33, 39).
IV. Stosunek do samochodu (6, 14, 21, 28, 35).
V. Reakcje w sytuacji wypadku drogowego (5, 13, 20, 29).
VI. Stosunek do przepisów i ograniczeń w ruchu drogowym (7, 15, 22, 30, 36, 38).
VII. Stosunek do siebie samego (1, 8, 16, 23, 31, 37)
Pytania: 11 i 24 mają charakter pomocniczy i precyzują jak badany rozumie pojęcie „szybkiej jazdy” i „trudnych warunków drogowych”.

Wstępne wyniki badań TZN Dla Kierowców ukazują zróżnicowane ukształtowanie sfery emocjonalno-poznawczej badanych w odniesieniu do sytuacji związanych z samochodem i jego prowadzeniem. Przebadano 78 osób w wieku 20-74 lat (średnia 39 lat), wykształcenie zawodowe (30 osób), średnie (34 osoby) i wyższe (14 osób); płeć: 16 kobiet, 62 mężczyzn. Ze względu na małą liczebność zrezygnowano z analiz międzygrupowych.
Zastosowane w badaniach zdania niedokończone dotyczą kilku, arbitralnie wybranych sfer.

I. Stosunek do samochodu.
Większość osób (74,4 %) w zdaniu „ Mój samochód jest…” stosowała zakończenie w postaci cechy konkretnego samochodu, która dla badanego mogła i zapewne miała wartość emocjonalną. Np. nazwa koloru (najczęściej czerwony), wiek (nowy, stary), wielkość (duży, mały).
Wyraźnie emocjonalne zakończenia zastosowało 20,5 % badanych, typu: moja miłość, wspaniały, fajny, bardzo dobry.
Tylko 5,1 % wykazała emocje negatywne. Zakończenia typu : słaby, nie najlepszy.
Pozytywny stosunek do samochodu jako przedmiotu jeszcze wyraźniej ujawnił się w zdaniu: „Samochód jest dla mnie…”: tylko nieliczni badani (2,6 %) wyrazili się negatywnie („kupa złomu”, „rzecz drugorzędna”), natomiast 41 % zastosowało zakończenia świadczące o bardzo pozytywnym stosunku do samochodu , niekiedy pełne egzaltacji (np. „drugim domem”, „drugim dzieckiem”, „wybawieniem”, „przyjemnością”, „radością” itp.). Większa część (56,4%) badanych zachowała jednak trzeźwy stosunek do samochodu określając go jako: „środek transportu, przemieszczania się” i „narzędzie do realizowania różnych celów”.
Na tej podstawie można stwierdzić, że samochód jest dla badanych czymś bardzo ważnym i pozytywnym i w systemie wartości zajmuje z pewnością wysoką pozycję .

II. Ocena siebie jako kierowcy.
Tylko dwie osoby (2,5%) dokończyły zdanie „Uważam, że jestem kierowcą” wpisując: „mało doświadczonym”, natomiast zdecydowana większość (76,9%) stosuje zakończenia typu: „bardzo dobry lub dobry”, „odpowiedzialny”, „przestrzegający przepisów”. Za „przeciętnych, średnich kierowców” uznało się tylko 20,6% badanych.
Podobny rozkład wyników uzyskano w przypadku zdania: „Mój czas reakcji jest…”.
61,5 % badanych uważa , że: „bardzo dobry lub dobry”, „szybki”, „natychmiastowy” itp. Realizmem wykazało się 25,6 % badanych („przeciętny”, „normalny”, „zmienny”), a 7,6 % wykazało w tym zakresie niską samoocenę („wolny lub spowolniony”, „późny”). Pozostali badani (5,3%) nie udzieliło odpowiedzi.
Reasumując: badani w większości mają bardzo pozytywne zdanie o sobie jako kierowcy. Przypisują sobie prawdopodobnie wysokie oceny także w zakresie innych cech związanych z prowadzeniem pojazdów.

III. Stosunek do innych kierowców.
Inni kierowcy są spostrzegani („Inni kierowcy są na ogół…) jako pozytywni przez 53,8 % osób badanych (zakończenia typu: „dobrzy”, „uprzejmi”, ”życzliwi”, „w porządku”, „kulturalni” itp.). 28,2 % ma negatywne zdanie („nerwowi, narwani”, „nieuprzejmi”, „nietolerancyjni”), ambiwalentny stosunek wyraziło 12,8 % badanych („tacy sobie”, „przeciętni”, „różni”). Pozostali (5,2 %) wstrzymali się od odpowiedzi..
Listę spostrzeganych przez badanych przewinień otrzymano stosując zdanie: „Denerwują mnie kierowcy, którzy…). 28,2 % zakończeń odnosi się do negatywnych cech osobowych („chamskie zachowanie”, „arogancja”, „zarozumiałość”, „brak kultury” itp.). Pozostałe (71,8 %) wytyka błędy w sposobie jazdy („zbyt wolna”, „zbyt szybka”, „zjeżdżanie drogi”, „wymuszanie pierwszeństwa” itp.) i nieprzestrzeganie przepisów drogowych („łamanie przepisów”, „nieznajomość przepisów”).

IV. Reakcja na zachowania innych kierowców.
Ocenę reakcji na zachowania innych kierowców oparto na dwóch zdaniach niedokończonych. Pierwsze dotyczyło zachowania nieprawidłowego („Gdy ktoś mi zajeżdża drogę to…), drugie zachowania prawidłowego, chociaż może irytującego („Kiedy ktoś mnie wyprzedza to…). Okazuje się, że badani znakomicie różnicowali te dwie sytuacje. W przypadku sytuacji pierwszej (zajeżdżanie drogi) badanie częściej (59 %) reagowali agresją i pobudzeniem emocjonalnym (np. „przeklinam”, „trąbię”, „denerwuję się”), niż w przypadku sytuacji drugiej (wyprzedzanie) – kiedy 2,5% badanych wyznało, że próbuje dogonić wyprzedzającego, a na ogół uważali tę sytuację za normalną, uzasadnioną np. pośpiechem.

V. Stosunek do przepisów drogowych.
W zdaniu „Przepisy drogowe są…” 20,5 % badanych użyło zakończeń wskazujących na ich negatywną ocenę („głupie”, „trudne”, „złe”, „czasem beznadziejne”, „za ostre, za skrupulatne”). Większość (79,5 %) uważała jednak, że: „są po to aby je przestrzegać”, „potrzebne”, „dobre”, „ważne” „jako drogowskaz” itp.

VI. Ocena dużej szybkości i reakcji z nią związanych.
Na koniec wyniki oceny, co dla badanych stanowi dużą szybkość samochodu („Duża szybkość samochodu to dla mnie…km/godz.”) i jakie w związku z tym przejawiają reakcje („Przy dużej szybkości…).
Rozpiętość wartości przypisywanych określeniu „duża szybkość” była znaczna: od 75 do 220 km/godzinę. Wartość najczęściej wymieniana to 100 km/godz.
Jeżeli chodzi o reakcje i odczucia to 25,6 % badanych odczuwa przyjemność z szybkiej jazdy („czuję się świetnie”, „czuję luz”, „cieszę się”, „czuję wolność” itp.); 35,9 % przeżywa lęk i obawę przed skutkami szybkiej jazdy, 12,8 % – koncentruje się na prowadzeniu samochodu, a 25,7 % nie odczuwa potrzeby osiągania dużej (dla nich) szybkości lub hamuje i zwalnia kiedy do takiej szybkości się zbliża

Prowadzone nadal badania zmierzają do:
1. Ustalenie trafności TZN C-K poprzez korelację z:

kwestionariuszami mierzącymi: poziom lęku, agresji, samooceny, temperamentu;
wynikami badań psychofizjologicznych (m.in. zastosowanie wariografu);
danymi z wywiadu.
2. Sporządzenie katalogu zakończeń charakterystycznych dla określonych typów kierowców (np. kierowca agresywny, impulsywny, lękliwy, zahamowany, aspołeczny itp.); opracowanie przewodnika jakościowej analizy danych.
3. Próba ilościowego ujęcia formalnych i treściowych aspektów wyników i określenia norm dla określonych populacji kierowców

Test można nabyć w firmie GPE Psychotronics

***

SKALA OCENY SYTUACJI DROGOWYCH

Cibor R., Korchut W.
(wersja eksperymentalna)

Skala Oceny Sytuacji drogowych jest narzędziem do oceny percepcji sytuacji niebezpiecznych w ruchu drogowym i określenia natężenia zachowań ryzykownych podczas prowadzenia samochodu.
Pierwsza część testu składa się z 14 opisów różnych zachowań związanych z przekroczeniem przepisów lub zasad ruchu drogowego. Zadaniem osoby badanej jest określenie stopnia niebezpieczeństwa każdego z tych zachowań na skali 5-stopniowej.
W drugiej części testu badany ma określić jak często zdarzają mu się zachowania opisane w części pierwszej (skala 5-cio stopniowa). Wskaźnikiem zachowania ryzykownego jest suma iloczynów oceny niebezpieczeństwa poszczególnych zachowań w ruchu drogowym i częstotliwości tych zachowań.
Wstępne badania przeprowadzone Skalą Oceny Sytuacji Drogowych wykazały na konieczność ograniczenia wpływu zmiennej „potrzeba aprobaty społecznej”, która w znaczący sposób wpływa na uzyskiwane wyniki.

Do najbardziej ryzykownych badani zaliczyli sytuacje:
A-I – wyprzedzanie pod górę;
A-III – wyprzedzanie na przejściu dla pieszych;
A-IX – wyprzedzanie na zakręcie;
A-XII – kontynuacja jazdy mimo zmęczenia.
Do najmniej ryzykownych badani zaliczyli:
A-II – przyspieszanie mimo początku opadu deszczu;
A-IV – rozmawianie przez telefon komórkowy w czasie prowadzenia samochodu;
A-V – przekraczanie prędkości w terenie zabudowanym;
A-VI – nie zatrzymywanie samochodu przed niestrzeżonym przejazdem kolejowym;
A-XIII – przyspieszanie na widok pomarańczowych świateł na skrzyżowaniu.

W drugiej części testu badani mieli określić jak często zachowują się w określonych sytuacjach drogowych. Prezentowane sytuacje były odpowiednikami sytuacji z części pierwszej.
Najczęściej badani przyznawali się do:
B-V (Przekraczania prędkości w terenie zabudowanym);
B-II (Przyspieszania mimo rozpoczynającego się opadu deszczu);
B-VI (Nie zatrzymywania samochodu na niestrzeżonym przejeździe kolejowym);
B-XIII (Przyspieszania na widok pomarańczowych świateł);
B-IV (Rozmawiania przez telefon komórkowy w czasie prowadzenia samochodu)
Najrzadziej przyznawali się do takich zachowań jak:
B-III (Wyprzedzanie innego samochodu na przejściu dla pieszych);
B-X (Jazda po wypiciu alkoholu);
B-IX (Wyprzedzanie na zakręcie);
B-XIV (Nie zwalnianie mimo widoku dzieci bawiących się na poboczu piłką).

Podejmowanie ryzyka rozumiane tu jako świadome zachowania niebezpieczne (iloczyn oceny ryzyka w danej sytuacji i częstotliwości stwarzania tej sytuacji przez określone zachowanie) najczęściej występują jako:
V – przekraczanie szybkości na terenie zabudowanym;
II – przyspieszanie mimo rozpoczynającego się opadu deszczu;
XIII – przyspieszanie na widok pomarańczowych świateł;
VI – nie zatrzymywanie samochodu na niestrzeżonym przejeździe kolejowym;
IV – rozmawianie w czasie prowadzenia samochodu przez telefon komórkowy.
Najrzadziej zachowania ryzykowne występowały u badanych w odniesieniu do:
III – wyprzedzanie na przejściu dla pieszych;
X – jazda po wypiciu alkoholu;
XIV – nie zwalnianie na widok dzieci bawiących się na poboczu piłką;
IX – wyprzedzanie na zakręcie.

 

Cibor R., Korchut W.M.

 

TEST PRÓBEK SYTUACJI DROGOWYCH

 

 

 

Płeć:     K    M    –   (podkreśl); Data urodzenia:…………………………………………………. Nr badanego……

 

Wykształcenie: ……….………………………….        Zawód: ………………………………………

 

Staż w kierowaniu samochodem (wybierz i określ):

 

  • amatorsko …………. lat;
  • zawodowo: …………. lat;
  • używam samochodu tylko jako pasażer.

 

Uwagi: ………………………………………………………………………………………………………………………..

 

Poniżej przedstawione są różne sytuacje drogowe. Twoim zadaniem jest określić jak duże jest niebezpieczeństwo wypadku w każdej z nich. Pod każdą z opisanych sytuacji znajduje się skala określająca poziom niebezpieczeństwa:

 

 0                                1                                    2                                   3                                   4                                                                                                                                                                                                                        brak                       małe                        średnie                         duże                              bardzo duże

 

Otocz kółkiem liczbę, która Twoim zdaniem określa poziom niebezpieczeństwa opisanych sytuacji. Zależy nam na Twojej szczerej opinii, ponieważ badanie ma na celu ocenę sytuacji drogowych ze względu na zagrożenie, jakie ze sobą niosą.

I. Na drodze prowadzącej pod górę, z linią ciągłą, jadą w tym samym kierunku dwa samochody. Kierowca drugiego, zniecierpliwiony wolną jazdą pierwszego, zaczyna manewr wyprzedzania…

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                          0       1      2      3      4     

 

II. Jest ładny, wiosenny dzień. Zaczyna padać deszcz. Kierowca spogląda na zegarek  i  zaczyna przyspieszać, bo jest spóźniony.

 

 

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                         0        1      2      3      4      

 

III. Przed przejściem dla pieszych zatrzymuje się samochód. Kierowca drugiego pojazdu dojeżdżając do przejścia rozpoczyna manewr wyprzedzania….

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                         0        1      2      3      4        

 

IV. Prowadząc samochód, kierowca  rozmawia przez telefon komórkowy, nie mając zestawu głośnomówiącego …

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                          0       1      2      3      4      

 

V. Szeroka droga o dobrej nawierzchni w terenie zabudowanym. Nie widać kontroli policyjnej i radarów. Jadący kierowca nie zwalnia, kontynuując jazdę z szybkością większą, niż dozwolona …

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                       0         1      2       3      4      

 

VI. Niestrzeżony przejazd kolejowy w terenie otwartym o dobrej widoczności. Kierowca przed przejazdem nieco zwalnia (wyboje). Przejeżdża przez przejazd nie zatrzymując pojazdu…

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                       0        1       2       3      4      

 

VII. Jest noc.  Mała miejscowość o niewielkim natężeniu ruchu. Kierowca jadący tranzytem

 

nie zwalnia przed skrzyżowaniem …

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                       0        1       2       3      4      

 

 

 

VIII. Na drodze dwukierunkowej o jednym pasie ruchu w każdą stronę, kierowca jedzie z prędkością  130 km/godz.….

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                        0         1      2      3      4      

 

IX. Rozpoczyna się zakręt, kierowca drugiego samochodu zniecierpliwiony

 

wolną jazdą pierwszego, rozpoczyna manewr wyprzedzania.

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                          0       1      2      3      4     

 

X. Kierowca jest na przyjęciu, wypija jeden kieliszek wódki /50 g. /. Po godzinie

 

decyduje się na jazdę do domu . Ma niedaleko, trasa jest mało uczęszczana.

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                           0       1      2      3      4     

 

 XI. Trzeba przewieźć 4-letnie dziecko ale nie ma fotelika.  Kierowca decyduje się

 

mimo to zabrać dziecko….

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                          0        1      2      3      4     

 

XII. Kierowca jechał całą noc i bez wypoczynku. Czuje się senny ale kontynuuje jazdę…

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                          0       1      2      3      4     

 

 XIII. Jadąc przez ruchliwe centrum miasta, kierowca dojeżdża do świateł gdy

 

zmieniają się na pomarańczowe. Przyspiesza by zdążyć przejechać przez

 

skrzyżowanie bez zatrzymywania samochodu. …

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                           0      1      2      3      4     

 

 

 

XIV. Kierowca widzi bawiącą się na chodniku grupę dzieci z piłką.  Mija ich  z

 

dozwoloną prędkością nie zwalniając.

 

Oceń  niebezpieczeństwo takiego postępowania :                         0        1      2      3      4     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sprawdż, czy oceniłaś (-eś) wszystkie pozycje

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tylko dla kierujących samochodem.

 

Poniżej przedstawiamy  opisy zachowań w  sytuacjach drogowych. Określ,  zaznaczając kółkiem odpowiednią cyfrę,  jak często zdarza Ci się tak postępować.  Ludzie niechętnie przyznają się do zachowań, które spotykają się z krytyką innych. To badanie jest anonimowe i będzie wykorzystane tylko w celach naukowych. Dlatego zdobądź się na maksymalną szczerość aby pomóc w ustaleniu mechanizmów powstawania wypadków drogowych.

 

0                                        1                                           2                                             3                                  4 nigdy                          rzadko                               czasami                                    często                       zawsze                         

 

(od czasu do czasu)                                    (w 50% przyp.)                                      (lub prawie zawsze)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

 

Opisy sytuacji:

 

I.  Kiedy jadę pod górę wyprzedzam zbyt wolno jadący samochód.                              0    1    2    3   4

 

II. Nawet jeżeli mi się spieszy, to kiedy zaczyna padać deszcz – nie przyspieszam.    0    1    2    3   4 

 

III. Jeżeli samochód jadący przede mną zatrzyma się na przejściu dla pieszych to go po prostu wyprzedzam.                                                                                                                                 0    1    2    3   4 

 

IV. Prowadząc samochód rozmawiam przez telefon komórkowy (bez zestawu głośnomówiącego).                                                                                                                                                                                                                                                                     0    1    2    3    4  

 

V. Jeżeli nie widzę radarów lub patroli to nie zwalniam wjeżdżając na teren zabudowany.                                                                                                                                                                                0    1    2    3    4 

 

VI. Jeżeli mam dobrą widoczność na przejeździe kolejowym, to zwalniam, ale nie zatrzymuję całkowicie samochodu.                                                                                                                        0    1    2    3   4 

 

VII. Jeżeli jadę główną drogą i nie ma dużego natężenia ruchu (np. w nocy) to nie zwalniam przed skrzyżowaniami.                                                                                                                0    1    2    3   4 

 

VIII.  Jeżeli nie widzę przeszkód, patroli i radarów, jeżdżę 130 km/godz i więcej  na drogach dwukierunkowych o jednym pasie ruchu,.                                                                         0    1    2    3   4 

 

IX. Jeżeli na zakręcie jedzie ktoś przede mną zbyt wolno, to  go wyprzedzam.                                                                                                                                                                                                      0    1    2    3   4 

 

X. Jeżeli mam niedaleko, a trasa jest mało uczęszczana zdarza mi się wypić na przyjęciu lub przy innej okazji trochę alkoholu.                                                                                                                          0    1    2    3    4 

 

XI.  Przewożę dzieci bez fotelika, ale uważam na patrole drogowe                              0    1    2    3    4 

 

XII. Jak muszę to kontynuuję długą jazdę bez snu.                                                          0    1    2    3    4 

 

XIII. Kiedy zbliżam się do skrzyżowania i widzę zapalające się pomarańczowe światła – przyspieszam.                                                                                                                                                          0    1    2    3   4 

 

XIV. Kiedy widzę na poboczu dzieci z piłką –zwalniam                                                    0    1    2    3    4  Sprawdź, czy oceniłaś (-eś) wszystkie pozycje.                        Dziękujemy. 

 

***

 

ZA I PRZECIW

Ryszard Cibor

Poniżej znajduje się lista problemów związanych z podjęciem i kontynuowaniem terapii odwykowej. Proszę określić, które z tych problemów dotyczą Pana (Panią) zaznaczając krzyżykiem w odpowiedniej rubryce, czy zgadza się Pan (Pani) z danym stwierdzeniem.
Prosimy o szczerość, aby móc zaproponować Panu (Pani) optymalny sposób działania.

Data urodzenia……………… Data badania…………………… Płeć: M K

Wykształcenie……………….. Stan cywilny…………………… Ilość dzieci…………

Wykonywana praca……………………. ………………..Sytuacja zdrowotna: pierwsza wizyta; terapia indywidualna trwająca już…………; terapia grupowa trwająca już………….;

L.p.
Treść stwierdzenia

Zdecydowanie zgadzam się
Raczej
zgadzam się
Raczej nie
zgadzam się
Zdecydowanie
nie zgadzam się
1.
Zgłaszam się na terapię odwykową dlatego, że nalegała na to moja rodzina.

2.
Terapia odwykowa może spowodować, że będę miał kłopoty i przykrości w pracy.

3.
Podejmuję terapię po to, aby rodzina i znajomi zrozumieli, że naprawdę jestem chory.

4.
Podejmuję terapię po to, aby zrozumieć dlaczego nie potrafię kontrolować picia alkoholu.

5.
Piję alkohol od czasu do czasu, ale nie uważam, że jestem od niego uzależniony.

6.
Chcę się leczyć po to, aby uzyskać dobre samopoczucie

7.
Odczuwam niepokój na myśl o terapii odwykowej.

8.
Chcę podjąć terapię odwykową , aby lepiej poznać samego siebie.

9.
Nie jestem uzależniony i żadna terapia nie jest mi potrzebna.

10.
Mam nadzieję, że w trakcie terapii ustąpią nieprzyjemne objawy i dolegliwości.

11.
Obawiam się, że mój udział w terapii odwykowej spowoduje odsunięcie się ode mnie innych ludzi.

12.
Decyduję się na terapię przede wszystkim dlatego, że otoczenie ma dość mojego postępowania.

13.
W czasie terapii chcę zmienić swoje postępowanie tak, aby mieć zadowolenie z życia.

14.
Podejmuję terapię ponieważ chcę, aby otoczenie zrozumiało, że to z powodu uzależnienia od alkoholu nie radzę sobie w życiu.

15.
Uważam, że otoczenie bezpodstawnie wmawia mi, że jestem uzależniony od alkoholu.

16.
Podejmuję terapię ponieważ chcę się uwolnić od takich przykrych stanów jak lęki, przygnębienie itp.

17.
W trakcie terapii chcę zrozumieć jak powstało moje uzależnienie.

18.
Podejmuję terapię odwykową dlatego, że moi bliscy tego żądają.

19.
Podejmuję terapię po to, aby uzyskać pomoc w moich problemach życiowych.

20.
To, że sobie nie radzę wynika z warunków i okoliczności a nie z faktu, że jestem uzależniony.

21.
Podejmuję terapię, aby zlikwidować takie dolegliwości jak: bezsenność, osłabienie, drżenie rąk itp.

22.
Nie chcę, aby ktoś dowiedział się, że jestem uzależniony od alkoholu.

23.
Podejmuję terapię odwykową po to, aby nauczyć się odmawiać picia alkoholu.

24.
Jestem wrażliwy i nerwowy, ale to nie jest uzależnienie od alkoholu.

25.
Podejmuję trapię po to, aby moi bliscy wybaczyli mi moje postępowanie.

26.
Podejmuję terapię , bo chcę się dowiedzieć, dlaczego nie potrafię kontrolować swojego picia tak jak inni ludzie.

27.
Piję alkohol ale uważam, że nie jestem osobą uzależnioną.

28.
Chcę podjąć terapię, aby choć w części uwolnić się od kłopotów.

29.
Piję tyle, ile większość ludzi i uważam, że terapia odwykowa nie jest mi potrzebna.

30.
Uważam, że otoczenie bezpodstawnie uznaje mnie za alkoholika.

31.
Podejmuję terapię, ponieważ chcę mieć jakąś opiekę.

32.
Czasem wypiję więcej, ale to z powodu kłopotów a nie uzależnienia.

33.
W trakcie terapii chcę się dowiedzieć jakie moje cechy sprzyjają piciu alkoholu.

34.
Wstydzę się udziału w terapii odwykowej.

35.
Uważam, że w pełni potrafię kontrolować picie alkoholu.

Sprawdź, czy zaznaczyłeś (-aś) wszystkie odpowiedzi.

Dziękujemy.

Kwestionariusz poziomu motywacji do leczenia odwykowego osób uzależnionych od alkoholu: „Za i Przeciw” – założenia i opis. (Ryszard Cibor).
Przyjmując, że oddziaływania terapeutyczne mogą być efektywne i ekonomiczne przede wszystkim w stosunku do osób odpowiednio umotywowanych do leczenia odwyko­wego, należałoby właściwy proces terapeutyczny po­przedzić etapem wstępnym, polegającym na wzbudzaniu pożądanych motywów i wygaszaniu niekorzystnych, antymotywacyjnych tendencji.
Problemem istotnym dla praktyki leczenia odwykowego jest w związku z tym identyfikacja motywów pacjenta, określenie ich rodzaju i natężenia oraz ustalenie czynni­ków mogących utrudniać terapię. Chodzi przy tym o uzy­skiwanie danych porównywalnych, mogących stanowić podstawę do ustalania składu grup terapeutycznych, sto­sowania odpowiednich oddziaływań, a przede wszystkim oceny efektów tych oddziaływań.
W oparciu o dane z literatury (1) wyróżniłem następujące grupy motywów towarzyszących decyzji o podjęciu lub nie terapii odwykowej.
Pierwszą grupę motywów stanowi: dążenie do uzyskania ustąpienia dolegliwości towarzyszących chorobie alkoholo­wej. Osoby uzależnione, kierując się głównie takimi motywa­mi oczekują od lekarza wyleczenia chorych narządów we­wnętrznych, usunięcia przykrych objawów takich jak „drżenie mięśniowe, bezsenność, osłabienie, napięcia, lęki itp. nie oczekują natomiast, czy wręcz przeciwstawiają się próbom zmiany ich postaw, stylu życia, zachowania. Na ogół zaprze­czają także, jakoby istniał związek między piciem alkoholu a wymienionymi objawami. Można powiedzieć, że ‚pacjent kierujący się tego typu motywami dąży do tego, aby być traktowanym jak chory „somatycznie”, ponieważ zwalnia go to od odpowiedzialności za jego stan. Obrazowo przedstawią tę postawę A. Kępiński (2) „…chory „somatycznie” rozumuje mniej więcej w ten sposób; „…czuję się źle, bo mam chorą wątrobę, serce, płuca itp., lekarz to zbada, naprawi i będę czuł się z powrotem dobrze. W ten sposób odcina się jakby od choroby i chorej części ciała, nie on jest chory, ale chore jest serce, wątroba, nerki a nawet mózg.”
Druga grupa motywów obejmuje oczekiwanie uzyskania wtórnych korzyści z leczenia odwykowego w postaci pomocy, socjalnej, opieki zrozumienia i tolerancji ze strony innych (najczęściej rodziny). Pacjent poprzez podjęcie leczenia odwykowego chce złagodzić w pewnym stopniu swoją niekorzystną sytuację społeczną. Także i w tym przypadku dąży do usunięcia objawów choroby alkoholowej, ale w sferze stosun­ków społecznych.
Trzecia grupa motywów obejmuje osoby uzależnione od alkoholu, które dążą do zrozumienia przyczyn i mechaniz­mów uzależnienia. A także z dążenie do poznania i zmiany siebie. Te dwie grupy motywów, prawdo podobnie najbardziej korzystne z punktu widzenia procesu terapeutycznego, dotyczą psychologicznego aspektu choroby alkoholowej i wiążą się z poczuciem niesprawności psychicz­nej (niemożność efektywnego kierowania swoim postępowa­niem).
Najmniej wartościowymi motywami są motywy zewnętrzne (czwarta grupa motywów).
Nakłanianie osoby uzależnionej od alkoholu do poddania się kuracji odwykowej wbrew jej wewnętrznym przekonaniom, prowadzi najczęściej do działań pozorowanych, do podjęcia leczenia tylko w sensie formalnym, „dla świętego spokoju”, a stosowanie przymusu leczenia wywołuje odruch buntu przeciwko ograniczeniu wolności osobistej.
Z drugiej strony nawet tak niekorzystne dla terapii odwykowej motywy zewnętrzne o charakterze przymusu, mogą stanowić punkt wyjścia do zmiany struktury motywacji osoby uzależnionej choćby dlatego, że uczestnicząc w spotkaniach terapeutycznych podlega on określonym oddziaływaniom.
Podjęcie decyzji o zgłoszeniu się do leczenia odwykowego jest wypadkową oddziaływania dwóch przeciwstawnych grup czynników: motywacyjnych i antymotywacyjnych. W przypadku choroby alkoholowej można wyróżnić co najmniej dwie grupy czynników, które utrudniają lub uniemożliwiają podjęcie decyzji leczenia odwykowego, albo też w poważnym stopniu zakłócają przebieg terapii i czynią ją mniej efektywną.
Do pierwszej grupy czynników antymotywacyjnych można zaliczyć tendencję do unikania leczenia ze względu na lęk przed terapią i przewidywanie negatyw­nych konsekwencji społecznych. Lęk przed terapią może mieć różne źródła j najczęściej jednak wynika z nieznajomości metod leczniczych, błędnego przekonania o przewadze me­tod awersyjnych, niechęci pobierania środków farmakolo­gicznych itp. Szczególnie jednak istotnym czynnikiem przeciw­działającym zgłaszaniu się do Poradni Odwykowej lub szpita­la jest obawa przed otrzymaniem etykietki „alkoholika” z chwilą podjęcia leczenia odwykowego. O ile pijący, nawet nadmiernie, jest co najmniej tolerowany, o tyle ten sam pijący, który zgłosił się do leczenia odwykowego, uznany jest za dewianta – nałogowego alkoholika (3).
Druga grupa czynników antymotywacyjnych dotyczy tendencji do zaprzeczania temu, że jest się uzależnionym od alkoholu. Idzie tu m.in. o brak ukształtowania się „obrazu własnej choroby alkoholowej”, co stanowi złożony, wymagający osob­nego opracowania, problem. W uproszczeniu można powiedzieć, że osoby te nie łączą objawów zaburzeń w sferze biologicznej, psychicznej i społecznej w łańcuch przyczynowo-skutkowy z nadużywaniem alkoholu oraz, że cechuje je brak elementarnych wiadomości dotyczących przejawiania się choroby alkoholowej.
Trudno wymagać, aby człowiek, który nie czuje się chory, przejawiał motywację do leczenia. Często jednak zaprzeczenie istnienia choroby alkoholowej stanowi wyraz stosowania prymitywnych mechanizmów obronnych.
Kwestionariusz „Poziomu Motywacji” jest narzędziem do szybkiego ustalenia struktury motywacji do leczenie odwykowego osób, które mają „problemy alkoholowe”.
Pozwala na dokonanie pomiaru w ramach następujących skal i podskal:
Skala I. Czynniki motywujące do podjęcia terapii uzależnienia od alkoholu.
1. Dążenie do poznania i zmiany siebie ( w tym także zrozumienia przyczyn i mechanizmów po­wstania nałogu alkoholowego) – (twierdzenia: 4,8,13,17 ,23,26,33)
2. Dążenie do uzyskania ustąpienia dolegliwości towarzy­szących chorobie alkoholowej (twierdzenia: 6, 10, 16, 21).
3. Dążenie do uzyskania wtórnych korzyści z terapii odwykowej (twierdzenia: 3, 14, 19, 28, 31).
4. Naciski otoczenia (twierdzenia: 1, 12, 18)

Skala II. Czynniki antymotywacyjne, utrudniające podjęcie i przebieg terapii uzależnienia od alkoholu.

1. Lęki i obawy związane z podjęciem terapii odwykowej (twierdzenia: 2, 7, 11, 22, 34)

2. Zaprzeczanie uzależnieniu (twierdzenia: 5, 9, 15, 20, 24, 27, 29, 30, 32, 35).

Badany ocenia trafność poszczególnych stwierdzeń stawiając znak „x” w jednej z czterech rubryk: „zdecydowanie zgadzam się” (3 punkty); „raczej zgadzam się” (2 punkty); „raczej nie zgadzam się” (1 punkt); „zdecydowanie nie zgadzam się” (0 punktów).

Podstawę określenia struktury i natężenia motywacji do terapii odwykowej stanowią sumy w poszczególnych skalach i podskalach (ponieważ normy są w przygotowaniu, można prowizorycznie ustalać strukturę motywacji obliczając dla każdej ze skal (podskal) średnią z twierdzeń, które je konstytuują.

Bliższe dane: Ryszard Cibor: Motywacja do leczenia odwykowego jako przedmiot opiniodawstwa psychologicznego. W: Stanik J.M. (red.), Psychologiczne i interdyscyplinarne problemy w opiniodawstwie sądowym w sprawach cywilnych. Katowice 2011. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego .

W przypadku zamiaru zastosowania kwestionariusza w badaniach własnych proszę o kontakt osobisty: ryszard.cibor@onet.eu

 

***

 

SKALA ZADOWOLENIA Z ŻYCIA

Ryszard Cibor

Uwaga:  bardzo proszę o wypełnienie ankiety na temat wartości: 

https://goo.gl/JZdq9c

I. Twoje wartości życiowe.

Poniżej znajduje się lista 18 wartości życiowych podanych w porządku alfabetycznym. Chcielibyśmy poznać jak bardzo są ważne dla CIEBIE.

Listę przestudiuj uważnie. Następnie określ, które wartości są dla Ciebie ważniejsze , a które mniej ważne. Masz do dyspozycji 18 miejsc, na pierwszym miejscu wpisz numery tych wartości, które są dla Ciebie najważniejsze, na kolejnych miejscach wpisuj te, które są coraz mniej ważne. Nie musisz wykorzystać wszystkich miejsc. Jeżeli jakieś wartości są dla Ciebie zupełnie nieistotne lub uważasz, że Ciebie nie dotyczą, to możesz je zupełnie pominąć.

W tym badaniu nie ma dobrych ani złych odpowiedzi. Najlepszą odpowiedzią jest ta, która odzwierciedla twoje własne przekonania.

Lista wartości życiowych:

1. kontakty towarzyskie (spotykanie się z przyjaciółmi, znajomymi, wzajemne odwiedziny, korespondowanie);
2. kontakty z krewnymi (wzajemne odwiedzanie się, wspomaganie, pamiętanie o urodzinach itp.);
3. odporność psychiczna (dawanie sobie rady z kłopotami dnia codziennego, radzenie sobie z kryzysami życiowymi);
4. partner życiowy (mąż, konkubin, partner życiowy);
5. pozycja społeczna (znaczenie jakie się ma w środowisku zamieszkania, stanowisko zawodowe, osiągnięcia);
6. praca (czynności wykonywane w celach zarobkowych);
7. realizacja planów życiowych (urzeczywistnienie własnych zamierzeń, osiągnięcie celów życiowych);
8. samorealizacja (wykorzystanie możliwości, swoich zdolności, umiejętności);
9. sprawność fizyczna (brak odczuwanych ograniczeń w aktywności fizycznej);
10. sprawność intelektualna (brak odczuwalnych ograniczeń w aktywności intelektualnej, umysłowej);
11. stan majątkowy (zgromadzone zasoby materialne, dom, ziemia, różne przedmioty, oszczędności);
12. własna rodzina (osoby uważane za najbliższe) ;
13. własne dzieci (dzieci, które się wychowuje lub wychowało);
14. wykształcenie (osiągnięty stopień edukacji, posiadana wiedza, umiejętności);
15. wypoczynek i rozrywki (zajęcia i czynności wykonywane dla relaksu, przyjemności);
16. zaangażowanie religijne (modlitwa, chodzenie do kościoła, branie udziału w życiu wspólnoty religijnej, parafii);
17. zarobki (dochody) (aktualne przychody z różnych źródeł);
18. zdrowie (brak odczuwanych dolegliwości, świadomość dobrego funkcjonowania).

Miejsce:

Nr wartości:

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

II. Ocena zadowolenia.

Oceń teraz na ile jesteś zadowolony(a) lub niezadowolony(a) z poszczególnych aspektów swojego życia stawiając znak „x” na skali:

(maksymalne zadowolenie) +6 , +5, +4, +3, +2, +1,

0 (ani zadowolony, ani nie zadowolony, lub nie dotyczy),

-1, -2, -3, -4, -5, -6 (maksymalne niezadowolenie)

Wykształcenie
Pozycja społeczna
Praca
Kontakty z krewnymi
Zarobki
Stan majątkowy
Partner życiowy
Własna rodzina
Zdrowie
Sprawność fizyczna
Sprawność intelektualna (umysłowa)
Odporność psychiczna
Samorealizacja (wykorzystanie swoich możliwości)
Realizacja planów życiowych
Wypoczynek i rozrywki
Kontakty towarzyskie
Zaangażowanie religijne
Własne dzieci.

Powyższa skala została zastosowana w badaniach zamieszczonych w opracowaniu: Cibor R., Wartości życiowe i ich bilans u osób starszych. „Chowanna” 2008, nr 1(30).


W przypadku chęci zastosowania kwestionariusza w badaniach własnych proszę o kontakt osobisty: ryszard.cibor@onet.eu

 

 

ARKUSZ SAMOOCENY

(Ryszard Cibor)

Instrukcja: Poniżej znajduje się lista właściwości, które mogą być oceniane lepiej lub gorzej. Oceń poziom poszczególnych właściwości u siebie posługując się  skalą 7-stopniową (1- 0znacza posiadanie danej właściwości w stopniu najniższym lub całkowity jej brak, 7 – posiadanie danej właściwości w stopniu najwyższym, maksymalnym). Wstaw znaczek „x” w odpowiedniej kolumnie przy każdej właściwości.  

ocena
 Właściwość 1 2 3 4 5 6 7
 Zdrowie
 Inteligencja
 Opanowanie
 Uczynność
 Pracowitość
 Pozycja w rodzinie
 Sprawność fizyczna
 Spostrzegawczość
 Pogoda ducha
 Koleżeńskość
 Wytrwałość
 Pozycja wśród znajomych(koleżanek/kolegów)
 Poziom popędu seksualnego
 Pamięć
 Spokój wewnętrzny
 Prawdomówność
Odpowiedzialność
Pozycja w pracy

 

Powyższe właściwości pogrupować w 6 różnych kategoriach: 

1. Właściwości fizyczne (zdrowie, sprawność fizyczna, popęd seksualny).

2. Właściwości umysłowe (inteligencja, spostrzegawczość, pamięć).

3. Właściwości emocjonalne (opanowanie, pogoda ducha, spokój wewnętrzny).

4. Właściwości interpersonalne (uczynność, koleżeńskość, prawdomówność).

5. Właściwości w działaniu (pracowitość, wytrwałość, odpowiedzialność).

6. Pozycja społeczna (pozycja w rodzinie, pozycja wśród znajomych (koleżanek/kolegów), pozycja w pracy).

Wyniki można przedstawiać jako:

– globalny wskaźnik samooceny (średnia samoocen: suma punktów przypisanych poszczególnym właściwościom podzielona przez ilość ocenionych właściwości);

– wskaźniki samooceny odnoszące się do poszczególnych kategorii.

Pomiar samooceny ma charakter skali porządkowej.

 

Arkusz Samooceny został opisany w: 

Cibor R., Struktura „ja” u osób uzależnionych od alkoholu. W: J.M. Stanik (red.), Uzależnienie alkoholowe – psychologiczne i psychiatryczne problemy w ekspertyzach sądowych i terapii.

Cibor R., Struktura „ja” a motywy podejmowania leczenia odwykowego. Katowice 1994. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.